Mooie randafwerking voor de vijver
Eén van de lastigste onderdelen voor het maken van een vijver is het maken van een mooie randafwerking. Het is immers geen fraai gezicht als de vijverfolie in het zicht zit. Het liefste zouden we zien dat de folie (bijna) onzichtbaar is en weggewerkt is onder een mooie vijverrand. De keuze van het materiaal van de randafwerking wordt oa. bepaald door de vorm van de vijver, de beoogde sfeer en het beschikbare budget.
Randafwerking materialen
Bij het afwerken van rechthoekige vijvers kunnen we gebruik maken van de volgende materialen:
- Natuursteen. In de handel zijn natuurstenen vijverrandafwerkingen te krijgen van bijvoorbeeld basalt (Tibet Olivian Black) en van het voordeliger geprijsde Aziatisch hardsteen (Spotted Bluestone). Gangbare breedtes zijn 15, 20, 25, 30 en 35 cm maar ook andere breedtes zijn leverbaar.
De lengtes van de afdekranden bedragen doorgaans 1 meter en er zijn fraaie hoekstukken verkrijgbaar die 50 bij 50 cm lang zijn. Het beste is om deze vijverranden te verwerken op een gefundeerd muurtje van betonblokken en het (eventueel) zichtbare deel van de muur te stukken of te bekleden met een plaatje van hetzelfde materiaal. De betonblokken kunnen eventueel ook bekleed worden met bijv. steenstrips.
De gestuukte muur kan ook geschilderd worden met geschikte buitenverf in een passende kleur. Sommige hoveniers maken voor het zichtbare deel van de vijverrand gebruik van antracietkleurige betonnen stapelblokken en lijmen hier een natuurstenen rand op. Let er op dat de lengte en breedte van de vijver op een halve meter of meer uitkomt (dus liever 4.80 dan 4.20) omdat anders een klein passtukje vijverrand het beeld kan verstoren.
Wanneer u de vijverrand op tegelniveau wilt houden, dus zonder gebruik te maken van een opstaande rand, kunt u eventueel ook zwembadranden toepassen. Het verschil met een vijverrand zit in de afgeronde hoek, wat een 'ronde neus' genoemd wordt, aan de vijverkant. Doorgaans zijn deze zwembadranden verkrijgbaar in basalt en Aziatisch hardsteen.
Het is verstandig om de vijverranden en de terrastegels in hetzelfde materiaal te bestellen zodat eenheid ontstaat in de materiaalkeuze. Ook eventuele opsluitbanden (België: boordstenen) die rond splitvlakken gesteld worden kunnen het beste in hetzelfde materiaal besteld worden. De reden hiervan is dat opsluitbanden rond een splitvak altijd in het zicht komen omdat zij hoger gesteld worden dan het split zelf. Bij bestrating is dat niet zo en zijn de banden doorgaans onzichtbaar.
Bij vijvers met een gebogen of ronde lijnvoering zou u de rand af kunnen werken met stukken flagstone die op een bed van gestabiliseerd zand (zand-cement) gesteld worden. Door de stukken eventueel op de juiste breedte te slijpen, waarbij de zaagsneden parallel lopen, kan een fraai resultaat ontstaan.
Vijverranden van natuurlijk ogende vijvers zijn ook af te werken met losse natuursteenkeien. Deze natuursteenkeien kunnen het beste op een zodanige manier in de rand verwerkt worden dat zij niet los kunnen raken bijvoorbeeld door de stenen te plaatsen op een onderwaterbanket. Door een mooie compositie te maken met andere stenen in de border kan een mooie eenheid ontstaan.
Het plaatsen van de keien moet met het nodige gevoel gebeuren anders ziet de rand er na het plaatsen van de keien gekunsteld uit.
- Gemetselde rand. Een vijverrand die bestaat uit dezelfde klinkers als van de bestrating is vaak erg fraai. Omdat de klinkers meestal circa 20 cm lang zijn kan de overstek doorgaans niet meer dan 5 tot 7 cm bedragen. In plaats van te kiezen voor een (harde) straatklinker wordt ook wel eens gekozen voor een gevelsteen die past bij de woning. Dit kan dan eventueel de kleur van de trasraamklinker worden als er in de gevels van het huis trasraamklinkers toegepast zijn.
Het mooiste is om de hoeken van een rechthoekige vijver in verstek te maken of om hier vierkante blokjes natuursteen (circa 20*20 cm) toe te passen. Een en ander is ook afhankelijk van de beoogde sfeer van de vijver.
- Betonbanden. Meestal gebruiken we, als de bestrating in de tuin (deels) bestaat uit oudhollandse tegels, oudhollandse opsluitbanden. Oudhollandse opsluitbanden hebben geen hol-dol verbinding maar zijn op de koppen recht afgewerkt. Dus in plaats van een 'rechtop' verwerking voor het opsluiten van bestrating gebruiken we deze banden op hun kant.
Voor de hoeken van een rechte vijver bestaan dan ook geen pasklare oplossingen. Het mooiste is om de opsluitbanden verstek te slijpen maar dit vraagt wel vakmanschap van degene die de randafwerking verzorgt. Door de vijvermaat slim te kiezen is het misschien niet eens nodig om de 1 meter lange en 20, 30 of 40 cm brede banden te slijpen.
De gangbare kleuren voor deze oudhollandse betonbanden zijn grijs, antraciet en roodbruin. De breedtemaat van 30 cm is alleen te verkrijgen in een dikte van 7 cm. Wilt u liever een breedte van 20 of 40 cm dan heeft u de keuze tussen 5 of 7 cm dikke randen.
- Metaal. Het is mogelijk om een sjieke uitstraling van uw vijver te krijgen door een vijverrand te maken van lood, zink, koper, roestvaststaal (rvs of inox) of kortenstaal. Ook bestaan er daklijsten van aluminium die gebruikt kunnen worden voor de vijverrand afwerking. Een groot nadeel van het gebruik van non-ferro metalen (lood, zink, koper, aluminium etc.) is de giftige werking op het dierenleven in de vijver. Deze metalen scheiden giftige componenten af die oa. vijvervissen aan kunnen tasten. Wilt u een milieu-vriendelijke vijver aanleggen dan is het vertandiger om te kiezen voor een rvs-vijverrand afwerking of van een ander geschikt materiaal.
Meestal bestaat de onder constructie van een vijver met metaalrand uit (hard)hout en wordt de randafwerking gemaakt door een dakbedekker of loodgieter.
- Hout. De rand van een rechthoekige vijver is ook af te werken met hardhouten strips of planken. Vooral wanneer de onderconstructie gemaakt is van hout zou de bovenzijde goed afgewerkt kunnen worden met een al dan niet afgeronde plank. De bevestigingsmaterialen dienen van rvs te zijn en het is het fraaist om de kop van de schroeven dieper te boren (tweetrappenboor) en de bovenzijde af te werken met bijpassende terrastappen.
In de handel zijn ook deksloven te koop (vaak van bankirai) die gebruikt kunnen worden om de bovenzijde van de vijverrand mee af te werken. Meestal worden deze gebruikt bij het afwerken van grondkeringen.
- Begroeiingsmatten. Door het toepassen van begroeiingsmatten kunt u de vijverrand op een natuurlijke wijze afwerken. In de begroeiingsmat kunnen allerlei plantjes groeien die de vijverfolie aan het zicht onttrekken.
- Turfblokken. Een natuurlijke vijverrand is te maken door gebruik te maken van turfblokken. Turf is samengeperst veen wat vroeger gebruikt werd als brandstof.
De natgemaakte turfblokken worden in de breedte iets over de (houten) vijverconstructie geplaatst en wel zodanig dat de vijverfolie in de slagschaduw van de turfblokken valt. Let erop dat de blokken niet in het water hangen want zij zuigen anders het water, gelijk een spons, uit het water. Na enige tijd zullen de turven begroeid raken met mossen en andere planten en zullen dan nauwelijks meer opvallen.
Turf is een natuurlijk product en is (vrijwel) onschadelijk voor het vijverleven.
